Verontrustend dus...

Dat het een vreemde, getormenteerde vrouw is geweest die ook wel wist te koketteren met dit ‘losgekoppeld wezen’, wordt door de documentaire bepaald niet ontkracht. Dat beeld wordt zelfs eerder versterkt en dan met name door het veelvuldig optreden van beide, nog levende, ouders van Francesca. Zij zijn allebei kunstenaar, hij schilder, zij in de keramiek. De vader houdt er Spartaanse opvattingen op na als het gaat om het vervaardigen van kunst: ‘het is gewoon hard werken‘ en ‘als je geen inspiratie hebt dan ga je naar je atelier en de punten van je potloden zitten slijpen‘. Het gaat gepaard met de minzaamheid die de zichzelf zeer serieus nemende kunstenaar somtijds kenmerkt. De moeder blinkt uit in het klinisch beschrijven van het leven van haar dochter alsof ze gevraagd is any other artist te voorzien van een objectiverende recensie. Onder deze ogenschijnlijke afstandelijkheid en ‘betonnen’ opvattingen is een ouderpaar te zien die niet over het verlies van hun dochter heen is gekomen.

...gekweld...

Francesca schijnt te hebben geleden onder de non-erkenning van haar werk.  Ze is nu echter de zoveelste kunstenaar die op breed gedragen waardering mag rekenen na een succesvol verlopen suïcide. Het is een interessante vraag welke ontwikkeling haar werk zou hebben laten zien, erkenning of niet, wanneer ze was blijven leven. Dit wordt toch op minimale wijze zichtbaar in de documentaire wanneer vader recent eigen fotowerk toont waarbij hij figureert als een waar adept van zijn dochter. Twee gevoelens kwamen bij me op: we zien hier een pijnlijke omkering van kunstenaar-vader en dochter én we zien een nog pijnlijker poging van de vader zijn dochter alsnog, postuum tegen zich aan te drukken.

,

...en getormenteerd

De eerste foto van Woodman in dit artikel laat het serpent zien, symbool van het kwaad en het verraad. De non-erkenning als verraad en de ontluikende depressie daarop volgend als het kwaad. Een kwetsbare naakte Francesca die dit alles lichamelijk probeert te verteren. De volgende foto laat Francesca zien die, zo stel ik me dat voor, verbaasd-analytisch de afdruk onderzoekt die haar lichaam heeft achtergelaten na haar val. De laatste foto is de lijdende Jezus Christus, symbool voor de verafgoding van haar werk na haar dood. De narratieve aspecten van Woodman’s werk zijn echt nauwelijks te overschatten. Datzelfde geldt voor de sporen van schepping en vernietiging die ze achterliet.

Rob van Bladel

Christo, u weet wel, de ‘inpakkunstenaar’ zou Nederland gemakkelijk kunnen bedekken met de A-4’tjes die volgeschreven zijn over het fenomeen ‘veranderen’. Vaak ook nog (populair-) wetenschappelijke boeken en publicaties. Onmogelijk dat de 800 woorden van dit artikel deze lawine aan inzichten, principes, scholen en wetten ook maar enigszins inzichtelijk zouden kunnen maken. Ik kies er daarom voor een aantal van mijn praktische huis- tuin en keuken theorietjes, veelal gebaseerd op persoonlijke ervaringen, met u te delen waar ik veel plezier van heb gehad en u mogelijk ook.

De eerste in de rij is, ik geef het toe, niet meteen praktisch en meer filosofisch van karakter. Het gangbare idee is dat ‘verandering’ een meer of minder aangename onderbreking is van ‘stabiliteit’. Ik draai het liever om: stabiliteit is juist een meer of minder aangename onderbreking van verandering. Want ga maar na: alles om ons heen, natuur, cultuur en maatschappij: alles is continu in beweging, in ontwikkeling en aan verandering onderhevig. Verandering is eigen aan de natuur, ook onze natuur, en stabiliteit is daarmee vooral een menselijk bedenksel.

Mijn tweede praktijkinzicht is dat wij mensen, in de grond, slechts veranderen uit twee motieven: drama en/of verlangen. De eerste, drama, is de ‘makkelijke’ van de twee. Wanneer organisaties financieel met de tenen over de afgrond staan zijn veranderingen doorgaans snel uitvoerbaar. We willen allemaal toch overleven niet waar? Verlangen is moeilijker omdat dit wordt gedragen door twee kwaliteiten waar ‘het management’ niet vaak van overloopt: wilskracht en verbeeldingskracht. Een horizon schetsen dat verlangen schept bij ons medewerkers en wel zodanig dat we daar naar toe trekken; het is niet veel leiders gegeven. Dus ook voor u persoonlijk geldt: wie veranderen wil doet er goed aan te kijken bij zichzelf waar het drama en/of verlangen zit en hier zijn energie op te richten.

Hiermee samenhangend, mijn derde overtuiging die ik met u wil delen, is geen romantische beelden noch verwachtingen te koesteren over de snelheid en intensiteit die wij mensen aan de dag leggen wanneer het gaat om veranderen. Wij breken nu eenmaal moeilijk met ingesleten routines. Ga bij u zelf maar na: hoe vaak heeft u zich voorgenomen te stoppen met roken, die ellendige 5 kilo toch maar eens af te vallen of elke week minstens twee keer te sporten? En…zijn die veranderingen soepeltjes geïmplementeerd? Er is meestal nogal ‘een schep’ drama of verlangen voor nodig.

Dan, mijn vierde theorietje, betreft de communicatie over veranderingen. Leidinggevenden beginnen nogal eens over veranderingen terwijl ze niet eens zeker weten óf en welke veranderingen worden doorgevoerd. Medewerkers worden er alleen maar onrustig van en ook de productiviteit zal meestal dalen. Ook is men niet altijd even handig in het maken van een onderscheid tussen ‘inhoud’ en ‘proces’. Duidelijkheid op de inhoud is natuurlijk het beste: ‘dit en dat gaat dan veranderen’. Wanneer de inhoud niet geheel te geven is, zou het management er wijs aan doen zekerheid te bieden op het proces: ‘hoe het precies verandert weten we nu nog niet en dat gaan we u vertellen over één week precies’.

Mijn vijfde praktijkadvies dan. Wanneer de verandering zeker is, is het plezierig wanneer er iets gebeurd waarmee de verandering direct onomkeerbaar wordt gemaakt. Zo heb ik ooit zelf, één uur nadat het Kadaster de erf afscheiding had bepaald tussen mij en mijn buurvrouw, een schutting laten zetten. Onomkeerbaarheid dus. Dit advies heeft alles te maken met een rouwproces dat wij allen, in meer of mindere mate, doormaken wanneer wij veranderingen ondergaan en waarbij, in eerste aanleg, ontkenning onze eerste reflex is.

Welk praktisch idee ik u zeker niet wil onthouden is de indeling van mensen in categorieën aan de hand van de mate waarin zij ‘in’ zijn voor verandering. Een modelletje wat u vast wel eens eerder gezien heeft is de indeling in: ‘innovators’ (komen niet zelden zelf met de veranderingen aanzetten), ‘early adopters’ (pikken graag nieuwe dingen snel op), ‘early majority’ (de ‘hippere’ massa, zogezegd), ‘late majority’ (de minder ‘hippere’ massa en die uiteindelijk wel meegaat) en de ‘laggards’ (de ‘hard core’ weigeraars). Wanneer u tot de ‘innovators’ of ‘early adaptors’ behoort is het plezierig dat het management juist veel aandacht aan u besteedt . U wordt namelijk snel ambassadeur voor de ‘early & late majority’. Niet zelden zien we het management juist hun dure 80% aandacht en energie in de verkeerde doelgroep steken (‘laggards’), wat bepaald niet motiverend werkt voor degenen die wel snel mee willen veranderen.

Tot slot, mijn zevende mini-theorietje, heeft te maken met een in het Nederlands bedrijfsleven veel voorkomend onvermogen: successen vieren. Een ware gesel naast de onuitroeibare gewoonte in lunchbesprekingen verlepte broodjes kaas met lauwe karnemelk te serveren. Successen vieren zijn voor veranderprocessen wat mest is voor het pas gemaaide gazon in het voorjaar. Het is niet alleen een beloning voor medewerkers die hard voor de veranderingen hebben gewerkt;  duidelijk wordt ook  dat het daadwerkelijk ‘vooruit gaat’ en laat zien dat het beleven van ‘het avontuur van veranderen’ een louterend effect heeft en bij de natuur van ons mensen hoort.

HetGaatVooruit/Rob van Bladel organisatieadvies

Neem van mij aan: twijfel is slecht voor de gezondheid!

Maar wat is zekerheid precies? Veel mensen zullen beweren dat zekerheid kennis is, een opvatting waar ik wel in mee kan gaan. In ieder geval ken ik een heleboel mensen, mezelf incluis, die hun zekerheid halen uit kennis. Gewoon, weten dat als je je niet uit de voeten maakt, je overlopen wordt door een kudde oerrunderen. Maar wat is kennis dan helemaal? Kennis is niets meer en minder dan geloven. Althans in eerste aanleg zeker. Huh? Ga maar na: alles wat wij weten hebben we van anderen. En die anderen hebben we geloofd. Totdat het tegendeel waar blijkt te zijn: dan geloven we een ander méér of komen er proefondervindelijk achter dat we iemand beter niet hadden kunnen geloven. En dat overkomt ons eigenlijk dagelijks. In zoverre valt het eigenlijk allemaal best tegen met kennis. En daarmee dus ook met zekerheid.

Maar ja, liever zekerheid dan de twijfel en dat daarmee de dood ons op de hielen zit nietwaar? We hangen zo aan onze zekerheid dat we daarmee soms nauwelijks nog langs andere perspectieven kunnen en/of willen kijken. Het zet daarmee ons voorstellingsvermogen en onze creativiteit onder druk. Beide eigenschappen meen ik toch te kunnen bestempelen als wezenskenmerken van onze soort. En dan nog iets: ooit opgevallen dat mensen ‘die het zeker weten‘ meestal ook weinig empatisch vermogen aan de dag leggen voor de ander? De keerzijde van die innige omstrengeling met zekerheid is het onder spanning zetten van eigenschappen die ons mensen, mensen maakt. Helaas kent de geschiedenis tal van foute voorbeelden en meestal figureren daar leiders in, die het zéker weten.

'ik weet het zéker, denk ik'.

Als we beseffen dat het begrip ‘kennis’ failliet is, dat we hoogstens kunnen geloven en dat zekerheden niet zelden figureren als  Sirenen uit de Griekse mythologie dan ligt de weg open naar vernieuwing, groei en ontwikkeling. Maar ook naar verdraagzaamheid, vragen stellen en werkelijk luisteren naar de ander.

Strategie, leiderschap en verandering  zijn nauw met elkaar verbonden; als een driehoek. Met in het midden de mens, de ondernemer die centraal staat. Kenmerk van ons advies en diensten is steeds deze samenhang waarbij de verbinding van inhoud met mensen ’die het uiteindelijk moeten doen’ altijd centraal staat, gericht op duurzaam resultaat.

HetGaatVooruit benadert strategie, leiderschap en verandering graag en makkelijk vanuit verschillende invalshoeken en weet deze tot hun eenvoudige en échte kern terug te brengen. Inspireert de lijn opnieuw onderweg te gaan met nieuw elan. Niet zelden voorzien met humor en zelfrelativering. Hoe goed dit allemaal gaat ziet u onder ‘Werk’. 

Tweet
Follow @robvanbladel